O kancelarii

Darmowa pomoc prawna

• Wolność słowa i prawo do krytyki przed Trybunałem Konstytucyjnym

  Wolność słowa i prawo do krytyki przed Trybunałem Konstytucyjnym

  W ramach tej współpracy Kancelaria reprezentowała m.in. Panią dr Zofię Szychowską przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie z Jej skargi konstytucyjnej o zbadanie zgodności niektórych przepisów ustawy o izbach lekarskich dookreślonych przez Kodeks etyki lekarskiej w związku z treścią przyrzeczenia lekarskiego w zakresie, w jakim przepisy te ograniczały konstytucyjną zasadę wolności słowa i prawa do krytyki. Sprawa ta (prowadzona pod sygn. akt: SK 16/07) zakończyła się wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny 23 kwietnia 2008 roku wyroku, na mocy którego orzekł m.in., że art. 52 ust. 2 Kodeksu etyki lekarskiej w związku z art. 15 pkt 1, art. 41 i art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku o izbach lekarskich w zakresie, w jakim zakazuje zgodnych z prawdą i uzasadnionych ochroną interesu publicznego wypowiedzi publicznych na temat działalności zawodowej innego lekarza, są niezgodne z art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
• Proces o „złe urodzenie”

  Proces o „złe urodzenie”

  Adwokat Anna-Maria Niżankowska-Horodecka reprezentowała Państwa Sławomira i Barbarę Wojnarowskich w głośnym procesie o tzw. złe urodzenie przeciwko Szpitalowi Wojewódzkiemu im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Łomży oraz dwóm lekarzom, którzy bezprawnie odmówili Barbarze Wojnarowskiej skierowania na badania prenatalne w związku z ryzykiem urodzenia dziecka obciążonego poważną chorobą genetyczną, na którą cierpi już pierwsze dziecko Państwa Wojnarowskich. Postępowanie takie uniemożliwiło Państwu Wojnarowskim podjęcie decyzji o przeprowadzeniu legalnego zabiegu usunięcia ciąży; w wyniku tej ciąży urodziła im się córka cierpiąca – podobnie jak jej brat – na achondroplazję. W tym trwającym ponad 6 lat procesie, jaki zakończył się prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 4 lipca 2008 roku, na rzecz Państwa Wojnarowskich zasądzone zostało od Szpitala zadośćuczynienie oraz renta. Zadośćuczynienie odnosiło się do naruszenia praw pacjentki Barbary Wojnarowskiej oraz dobra osobistego Sławomira Wojnarowskiego w postaci wolności podjęcia decyzji o powołaniu dziecka na świat (jaka przysługuje rodzicom w przypadkach enumeratywnie wymienionych w ustawie o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży), renta zaś dotyczyła utraconych przez Panią Barbarę Wojnarowską możliwości zarobkowych – w związku z koniecznością podjęcia opieki nad niepełnosprawną córką – oraz zwiększonych wydatków na wychowanie i utrzymanie córki, związanych z jej niepełnosprawnością. W precedensowym orzeczeniu w tej sprawie Sąd Najwyższy, który rozpatrywał kasację od poprzednich wyroków Sądu Okręgowego w Łomży oraz Apelacyjnego w Białymstoku, uznał bowiem, że odszkodowanie nie przysługuje za samo urodzenie się dziecka chorego, wszak dziecko nigdy nie jest „szkodą”, a jedynie za zwiększone koszty opieki i utrzymania takiego chorego dziecka.
• TVP S.A. naruszyła dobra osobiste znanej reżyser

  TVP S.A. naruszyła dobra osobiste znanej reżyser

  W dniu 10 czerwca 2008 roku zawarciem ugody zakończyła się przed Sądem Okręgowym w Warszawie sprawa, jaką Telewizji Polskiej S.A. wytoczyła reprezentowana przez adwokat Annę-Marię Niżankowską-Horodecką Pani Agnieszka Arnold, w ramach której Powódka – znana reżyser filmów dokumentalnych – domagała się zadośćuczynienia oraz przeprosin za naruszenie przez Komisję Etyki TVP jej dóbr osobistych.
• Proces licealistów o ochronę dóbr osobistych przeciwko prof. Ryszardowi Legutce

  Proces licealistów o ochronę dóbr osobistych przeciwko prof. Ryszardowi Legutce

  Adwokat dr Anna-Maria Niżankowska-Horodecka reprezentowała pro bono – w ramach Programu Spraw Precedensowych Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka – Panią Zuzannę Niemier i Pana Tomasza Chabinkę w sprawie przeciwko prof. Ryszardowi Legutce o ochronę dóbr osobistych. W dniu 3 listopada 2009 roku Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu w sprawie Lautsi przeciwko Włochom wydał wyrok, w którym orzekł, że Włochy naruszyły art. 2 Protokołu numer 1 rozpatrywanego razem z art. 9 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z uwagi na umieszczanie w szkolnych klasach symbolu krzyża, co ogranicza prawa rodziców do wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami, a także prawo dzieci w wieku szkolnym do wyznawania lub nie jakiejkolwiek religii, a nadto stoi w sprzeczności z zasadą neutralności państwa w wykonywaniu funkcji publicznych. W XIV Liceum Ogólnokształcącym we Wrocławiu, po dyskusji na temat tego orzeczenia, uczniowie – w tym m.in. Zuzanna Niemier i Tomasz Chabinka – przygotowali petycję do dyrektora szkoły, w której zwracali się „z uprzejmą prośbą o usunięcie symboli religijnych z terenu szkoły” powołując się na argumenty wskazane w ww. orzeczeniu ETPCz, a nadto wskazując, że światopogląd stanowi prywatną sprawę każdego człowieka. O wystosowaniu petycji napisała Polska Gazeta Wrocławska i Gazeta Wyborcza, co – również na łamach tych gazet – skomentował poseł do Parlamentu Europejskiego z ramienia Prawa i Sprawiedliwości prof. Ryszard Legutko. Nazwał petycję „szczeniacką”, „chytrą, cyniczną i ideologiczną zadymą”, a samych wnioskodawców „rozwydrzonymi i rozpuszczonymi przez rodziców smarkaczami”. Zuzanna Niemier i Tomasz Chabinka wnieśli pozew przeciwko prof. Ryszardowi Legutce o usunięcie skutków naruszenia dóbr osobistych poprzez ich przeproszenie oraz o zasądzenie odpowiedniej kwoty na rzecz Stowarzyszenia Młody Wrocław. W odpowiedzi na pozew prof. Ryszard Legutko zasłonił się immunitetem posła do Parlamentu Europejskiego wskazując, że komentarz został wygłoszony przez niego w ramach wykonywania obowiązków służbowych parlamentarzysty; wskazywał także na to, iż użyte przez niego określenia nie były obraźliwe. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2012 roku Sąd Okręgowy uwzględniając powództwo nakazał prof. Ryszardowi Legutce publikację stosownych przeprosin w Gazecie Wrocławskiej i Gazecie Wyborczej, jak również zasądził żądaną kwotę na rzecz Stowarzyszenia Młody Wrocław. Wyrok ten został w całości utrzymany w mocy przez Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 października 2012 roku. Skarga kasacyjna prof. Ryszarda Legutki została w dniu 22 stycznia 2014 roku oddalona przez Sąd Najwyższy.
• „Amicus Curiae Towarzystwa Dziennikarskiego w sprawie PIS przeciwko prof. Wojciech Sadurski”

  „Amicus Curiae Towarzystwa Dziennikarskiego w sprawie PIS przeciwko prof. Wojciech Sadurski”

  Na prośbę stowarzyszenia Towarzystwo Dziennikarskie, adwokat dr Anna-Maria Niżankowska-Horodecka wspólnie z aplikantką radcowską Kingą Trzcińską w listopadzie 2019 roku przygotowały opinię „amicus curiae” (tzw. opinia przyjaciela sądu). Miała ona na celu wesprzeć Sąd Okręgowy w Warszawie w wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie z powództwa partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość przeciwko profesorowi Wojciechowi Sadurskiemu o naruszenie dóbr osobistych. Opinia została złożona przez Towarzystwo Dziennikarskie, które do procesu przystąpiło – za akceptacją Sądu Okręgowego w Warszawie – jako organizacja społeczna. Opinia skupiła się przede wszystkim na podkreśleniu znaczenia wolności dziennikarskiej w demokratycznym państwie prawa oraz konieczności daleko posuniętej odporności partii politycznych na krytykę, nawet ostrą. Sprawa zakończyła się w dniu 18 czerwca 2020 roku wyrokiem, w którym Sąd Okręgowy w całości podzielił wykładnię przepisów prawa zaprezentowaną w „amicus curiae” i oddalił powództwo, a wyrok ten 6 listopada 2020 roku prawomocnie zaakceptował Sąd Apelacyjny.
• Pytanie prejudycjalne do TSUE w związku z dyskryminacją w warunkach zatrudnienia

  Pytanie prejudycjalne do TSUE w związku z dyskryminacją w warunkach zatrudnienia

  Od stycznia 2018 roku Kancelaria reprezentuje pracowniczkę jednego z krakowskich szpitali, dochodzącą od swego pracodawcy odszkodowania za dyskryminację w warunkach zatrudnienia oraz wypłaty dodatku. Dodatek był przyznawany pracownikom indywidualnie, na podstawie jednostronnej decyzji dyrektora szpitala. Został przyznany wyłącznie tym pracownikom, którzy złożyli orzeczenie o stopniu niepełnosprawności po dniu 1 września 2014 roku (niezależnie od daty otrzymania orzeczenia). Powódka nie otrzymała dodatku, ponieważ orzeczenie o stopniu niepełnosprawności złożyła już znacznie wcześniej.
  Sąd orzekający w I Instancji – na etapie, kiedy Kancelaria nie reprezentowała jeszcze Klientki – oddalił powództwo, wskazując, że zastosowane przez pracodawcę kryterium przyznania dodatku w postaci daty przedłożenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie ma charakteru dyskryminującego.
  W przygotowanej przez Kancelarię apelacji podkreślono, że kryterium zastosowane przez pracodawcę miało charakter dyskryminujący gdyż nie istniały obiektywne przyczyny uzasadniające zróżnicowanie wewnątrz grupy pracowników z niepełnosprawnościami; wszyscy ci pracownicy znajdowali się w jednakowej sytuacji faktycznej i prawnej (w szczególności w jednakowym stopniu przyczyniali się do obniżenia wysokości składki, którą pracodawca był zobowiązany odprowadzać na rzecz PFRON, a to było przyczyną, dla której dyrekcja szpitala chciała zmotywować pracowników do przedkładania orzeczeń o niepełnosprawności). Na wniosek pełnomocnika Powódki – adwokat Magdaleny Podskalnej – Sąd Okręgowy w Krakowie zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym wykładni pojęcia „dyskryminacji”, które zmierzało do uściślenia wykładni art. 2 Dyrektywy 2000/78/WE i przesądzenia czy unijne przepisy antydyskryminacyjne znajdują zastosowanie wyłącznie w przypadku nieusprawiedliwionego zróżnicowania sytuacji osób posiadających cechę chronioną (tu: niepełnosprawność) w stosunku do osób nie posiadających tej cechy, czy również w przypadku zróżnicowania sytuacji w ramach grupy posiadającej tę samą cechę chronioną (tu: osób z niepełnosprawnością), a zatem czy dyskryminacja może mieć miejsce także wewnątrz grupy chronionej.
  Po rozprawie przed Wielką Izbą TSUE i po pozytywnej dla Klientki opinii rzecznika generalnego TSUE Giovanni Petruzelli, 26 stycznia 2021 roku TSUE wydał wyrok, w którym przesądził, że wynikająca z prawa unijnego zasada równego traktowania ma na celu skuteczną i efektywną ochronę pracowników z niepełnosprawnością przed jakąkolwiek dyskryminacją ze względu na tę niepełnosprawność – a zatem nie tylko w porównaniu z pracownikami, którzy są pełnosprawni – lecz również w porównaniu z innymi pracownikami z niepełnosprawnością. W wyroku podkreślono, że zakazane jest uprzywilejowane traktowanie – ze względu na niepełnosprawność – grupy pracowników niepełnosprawnych kosztem innej grupy pracowników niepełnosprawnych, a odmienne traktowanie części grupy pracowników z niepełnosprawnością może być uznane za dyskryminację.
  Wyrok TSUE ma ważne znaczenie nie tylko sprawy Klientki Kancelarii lecz także dla innych spraw dotyczących prawa antydyskryminacyjnego. Na jego mocy zasada równego traktowania znajdzie również zastosowanie do różnicowania sytuacji pracowników wewnątrz grupy pracowników wyróżnionych ze względu na cechę chronioną, wyrok TSUE bowiem będzie miał wpływ na wykładnię i stosowanie prawa we wszystkich krajach należących do Unii Europejskiej.